Jean Sibelius

Jean Sibelius (°8 december 1865 te Hämeenlinna in het toen tot het tsaristische Rusland behorende Finland; gestorven op 20 september 1957 te Järvenpää, in het onafhankelijke Finland-Suomi in het Fins), was de zoon van een huisarts en een moeder uit een belangrijke Zweeds sprekende familie (Zweeds is steeds zijn eerste taal geweest, het was de taal van de bourgeoisie in Helsingfors (Helsinki) in Finland(Suomi); hij is maar later een Finse nationalist geworden en Fins beginnen spreken).
Zijn vader leidde een “Bourgondisch” leven en is op 47-jarige leeftijd aan tyfus overleden, het gezin met zijn van een 3e kind zwangere vrouw, in relatieve armoede achterlatend. Jean Sibelius heeft de slechte gewoonten van zijn vader (excessief drinken en roken, nachtenlang) overgeërfd. Ondanks een zwakke (sic) gezondheid, een getormenteerde geest en zijn ronduit desastreuze levenswijze, is hij bijna 92 jaar oud geworden! De goede zorgen van zijn echtgenote Aino Järneveldt (zij zijn gehuwd in 1892 en zij heeft hem 6 dochters geschonken), die hem in 1904 verplicht heeft de stad te verlaten en zich terug te trekken te Ainola, hebben daar zeker toe bijgedragen. De 31 laatste jaren van zijn leven heeft hij echter geen noot muziek van betekenis meer op papier gezet.
Zijn omvangrijk oeuvre omvat heel wat kamermuziek, die echter zelden gespeeld wordt.
Heel bekend en zeer populair, vooral in de Angelsaksische landen, UK en USA, en uiteraard in de Scandinavische wereld, maar nu ook meer en meer bij ons, zijn echter de 7 symfonieën, de symfonische gedichten en, als een apart meesterwerk, zijn vioolconcerto. Dit globale oeuvre heeft van Sibelius de grootste Scandinavische componist, tot hiertoe, gemaakt.
Al zijn muziek is doordrongen door de adembenemende schoonheid van het Finse landschap. Maar ook door de talrijke Finse legenden en, in belangrijke mate, ook door zijn persoonlijke dramatiek.

De “Leningrad-symfonie” van Dmitri Dmitrejevitsj Sjostakovitsj.

Leningrad (het huidige Sint-Petersburg in de Russische Federatie, de vroegere Sovjet Unie), was één van de drie objectieven van Nazi-Duitsland, toen operatie” Barbarossa”, de inval in de Sovjet Unie, op 22 juni 1941 van start ging (de 2 andere waren Moscou en Kiev). Er waren daarbij drie Duitse “legergroepen” betrokken. Iedere legergroep bestond uit ongeveer 1 miljoen soldaten, dus in totaal méér dan 3 miljoen man, duizenden vliegtuigen, tanks, gepantserde voertuigen, enz… Eén van deze legergroepen rukte op naar Leningrad. Vanuit het noorden rukte het Finse leger eveneens op naar de stad. Inderdaad, Finland had in 1939-1940, reeds 2 oorlogen uitgevochten met de Sovjet Unie en schaarde zich aan de zijde van de nazi’s (het adagium indachtig: ”The enemies of my enemy, are my friends…”).
Op 8 september 1941 was de omsingeling van Leningrad compleet, op de oevers van het Ladoga meer na, en kon het beleg beginnen. Deze voor de soldaten en de bevolking van de stad quasi uitzichtloze toestand heeft 872 dagen geduurd, tot 27 januari 1944. De Duitsers zijn er echter nooit in geslaagd de stad te veroveren, maar het heeft de Sovjet Unie 1.117.000 dode soldaten en 642.000 dode burgers gekost…
Sjostakovitsj was bij het begin van het beleg in de stad aanwezig en heeft er zijn 7e symfonie, de Leningrad symfonie, gecomponeerd in omstandigheden die men zich nauwelijks kan voorstellen (vreselijke koude, hongersnood, permanente beschietingen en bombardementen, enz… waaraan “onze”(sic) oostfronters ook hebben deelgenomen…).
Hij heeft zich onsterfelijk gemaakt door de foto op de cover van “Time”, waarop hij als brandweerman branden helpt blussen (allicht voor propaganda doeleinden geënsceneerd). Na het componeren van het eerste deel van deze symfonie is hij trouwens met andere onvervangbare kunstenaars en wetenschappers uit de stad geëvacueerd.
De eerste uitvoering had plaats op 5 maart 1942. In april 1942 werd de partituur, op microfilm, via Teheran naar het Westen gevlogen. Op 22 juni 1942 te Londen en op 19 juli te New-York, werd het werk uitgevoerd. Deze symfonie  werd het symbool van de heroïsche weerstand, ja zelfs uitdaging van de nazi’s, van het Russische volk (ten koste van - voor de ganse oorlog - ongeveer 27 miljoen doden…).
De muziek van deze symfonie is volledig tonaal (vergelijkbaar met een symfonie van Beethoven of Mahler) en is dus voor iedere muziekliefhebber genietbaar. De historische achtergrond van deze symfonie zorgt bovendien voor een ontroerende diepgang.